Zoutlepeltjes

Zout bleef een zeldzaam en kostbaar product tot in het begin van de 19de eeuw.

Voor er een specifiek voor dat doel gemaakt keukengerei beschikbaar was, namen de disgenoten een kleine hoeveelheid zout met de punt van hun mes uit een imposant zoutvat dat in het midden van de tafel werd geplaatst, want de vingers daarvoor gebruiken werd als onbeleefd beschouwd.

In de 18de eeuw viel de invoering van de zoutlepel samen met het steeds minder frequente gebruik van dit monumentale zoutvat dat werd vervangen door meerdere kleine zoutvaatjes elk met een eigen lepeltje. Die lepeltjes waren tussen 7 en 11 cm lang en konden verschillende vormen hebben - met een ovalen, schelp- of schepvormige lepelkom. Meestal waren ze vervaardigd van zilver, een metaal dat nochtans onderhevig is aan de corrosieve werking van zout en vocht. Zeldzamer waren de modellen van vermeil, die bekleed waren met een fijn laagje onveranderlijk goud en dus beter bestand waren tegen die aantasting.  

De vijf exemplaren van de collectie die hier worden getoond, hebben de vorm van een klein schepje. In die periode werd onbehandeld zout aangetast door de luchtvochtigheid en had de neiging om samen te klonteren tot één blok. De vorm van het platte schepje maakte het gemakkelijker om kleinere stukjes van het blok zout af te breken of af te schrapen en zo een kleine hoeveelheid zout te nemen.
Op de spatel is een alliantiewapen gegraveerd.

De lepeltjes werden gemaakt door de edelsmid Gabriel Gerbu, die in 1782 de meestertitel had verworven in Parijs en gespecialiseerd was in de vervaardiging van bestekken. De collectie van Seneffe bevat eveneens een stel koffielepeltjes van dezelfde edelsmid (sda070).

Naarmate de tafelgebruiken evolueerden, verdween het zoutlepeltje geleidelijk van de tafels vanaf het einde van de 19de eeuw en werd vervangen door gesloten zoutvaatjes met gaatjes waarmee fijner zout kon worden gestrooid.

Zilver.
l 11,2 cm.
Inv. nr. sda159.
Herkomst: 1978, Schenking Claude en Juliette D’Allemagne.

Gedeeltelijk leesbare merken: op de rugzijde van de steel

1. Charge kleine werken: 2 ineengestrengelde letters L voor 1782-1789.
2. Décharge kleine werken: arendskop voor 1786-1789.
3. P jaartal 88 (?).
4. Meesterteken: gekroonde Franse lelie, twee greinen, GG, een korenschoof.

Het stel voorwerpen bevindt zich in het niet-toegankelijke bestand van het museum.